Azərbaycan Musiqisinin İnkişaf Yolu: Qədimdən Bu Günə

Azərbaycan musiqisi çoxəsrlik inkişaf tarixinə malikdir və xalqımızın mədəniyyətinin ən parlaq sahələrindən biri hesab olunur. Arxeoloji tapıntılar göstərir ki, Qobustan və Gəmiqaya qaya rəsmlərində (e.ə. XVIII–III minilliklər) musiqi ilə bağlı təsvirlər mövcuddur. Bu isə sübut edir ki, musiqi xalqımızın həyatında minilliklərdir mövcuddur və gündəlik yaşamın ayrılmaz hissəsi olub.  

Orta əsrlərdə Azərbaycan musiqisi daha da zənginləşdi. “Kitabi Dədə Qorqud” dastanında musiqi alətləri və ifaçılıq ənənələri haqqında məlumatlar yer alır. Böyük alim və bəstəkarlar – Səfiəddin Urməvi (XIII əsr), Əbdülqadir Marağayi (XIV əsr), Mir Möhsün Nəvvab (XIX əsr) – musiqinin nəzəri əsaslarını işləyib hazırladılar və zəngin irs qoydular.  

XX əsrdə Azərbaycan musiqisi yeni mərhələyə qədəm qoydu. Üzeyir Hacıbəyli milli musiqimizi klassik Avropa musiqisi ilə sintez edərək ilk Şərq operası olan “Leyli və Məcnun”u yaratdı. Onun əsərləri milli musiqimizin dünyada tanınmasına böyük töhfə verdi. Bu dövrdə həmçinin muğam sənəti yeni nəfəs aldı, aşıq musiqisi və xalq mahnıları geniş yayıldı.  

Müstəqillik illərində isə Azərbaycan musiqisi beynəlxalq səviyyədə daha da tanındı. Beynəlxalq Muğam Festivalı, Qəbələ Musiqi Festivalı, Bakı Caz Festivalı kimi tədbirlər ölkəmizi musiqi mərkəzinə çevirdi. Muğam UNESCO tərəfindən bəşəriyyətin qeyri-maddi mədəni irsi siyahısına daxil edildi.  

Bu gün Azərbaycan musiqisi həm ənənəvi, həm də müasir janrlarda inkişaf edir. Muğam, aşıq sənəti, xalq mahnıları ilə yanaşı, pop, caz, rok və elektron musiqi də geniş auditoriya qazanıb. Gənc ifaçılar milli musiqi köklərini qorumaqla yanaşı, dünya musiqi səhnəsində də uğurla çıxış edirlər.  

—

 Nəticə

Azərbaycan musiqisi qədim köklərə söykənən, zəngin ənənələrə malik və daim inkişaf edən bir mədəniyyət xəzinəsidir. O, həm milli kimliyimizin qorunmasında, həm də ölkəmizin dünyada tanınmasında mühüm rol oynayır.  

—

Mənbələr:  

[1] Azerbaijan.az – Musiqi sənətinin inkişaf tarixi  

[3] Vikipediya – Azərbaycan musiqisi

Başlıq: “Musiqinin Yaranışı: İnsanlığın Ən Qədim Sənəti”  

Mətn: Musiqi insan tarixinin ən qədim incəsənət növlərindən biridir. Qobustan və Gəmiqaya qaya rəsmlərində təsvir olunan səhnələr göstərir ki, insanlar minilliklər əvvəl də ritm və səs vasitəsilə öz hisslərini ifadə ediblər. Qədim yunanlar musiqini tanrıların töhfəsi hesab edir, Orfey haqqında rəvayətlərdə isə musiqinin təbiəti belə ram edə biləcək gücə sahib olduğu vurğulanır. Zamanla musiqi müxtəlif mədəniyyətlərdə inkişaf edərək həm dini ayinlərin, həm də gündəlik həyatın ayrılmaz hissəsinə çevrilib. Bu gün isə musiqi həm milli kimliyin qorunmasında, həm də qlobal mədəniyyətin formalaşmasında mühüm rol oynayır.